କ୍ଷମତାରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ବିଜେପି କାହିଁକି ବାହାର କଲା ‘ଗଣତନ୍ତ୍ର ବଞ୍ଚାଅ’ ରାଲି? ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତି ବିପଦ କାହାଠାରୁ? ରାଜନୈତିକ ଲଢ଼େଇ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ସାଧାରଣ ଜନତା

ବିରୋଧୀ ଦଳଙ୍କ ଗଣତନ୍ତ୍ର ବଞ୍ଚାଅ ଅଭିଯାନର ଜବାବରେ ବିଜେପି ମଧ୍ୟ ରାସ୍ତାକୁ ଓହ୍ଲାଇଲା; ସୁଶାସନ, ଦୁର୍ନୀତିମୁକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱକୁ ନେଇ ଉଠିଲା ପ୍ରଶ୍ନ

(SDNA) ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଏବେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ଏକ ନୂଆ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର ବିଷୟ ହେଉଛି, ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ବଞ୍ଚାଇବାର ଦାବି କେବଳ ବିରୋଧୀ ଦଳ ନୁହେଁ, ବରଂ କେନ୍ଦ୍ରରେ କ୍ଷମତାସୀନ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (ବିଜେପି) ମଧ୍ୟ କରୁଛି। ଗୋଟିଏ ପଟେ ୧ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୬ରେ ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଓ ମତଦାନ ଅଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ରାଲି ଆୟୋଜନ କରିଥିବା ବେଳେ, ଅନ୍ୟପଟେ ବିଜେପି ମଧ୍ୟ ଏହାର ଜବାବରେ ‘ଗଣତନ୍ତ୍ର ବଞ୍ଚାଅ’ ପଦଯାତ୍ରା କରି ନିଜର ରାଜନୈତିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିଛି।

ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ରାଜନୈତିକ ଶିବିର ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦାବି କରିବା ପରେ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ମନରେ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ଶେଷରେ ଦେଶର ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତି ବିପଦ କାହାଠାରୁ? ପ୍ରକୃତରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସଙ୍କଟରେ ଅଛି ନା ଏହାର ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରସଙ୍ଗ ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପରସ୍ପରକୁ ଘେରିବାର ଏକ ନୂଆ ଅସ୍ତ୍ର ପାଲଟିଛି?

କ୍ଷମତାରେ ଥିବା ଦଳକୁ ଗଣତନ୍ତ୍ର ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ରାସ୍ତାକୁ ଓହ୍ଲାଇବାକୁ ପଡ଼ିଲା କାହିଁକି?

ବିଜେପି କେନ୍ଦ୍ରରେ କ୍ଷମତାସୀନ ଥିବା ସହିତ ଦେଶର ଅନେକ ରାଜ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ସରକାର ରହିଛି। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଶାସକ ଦଳ ନିଜେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ରାସ୍ତାକୁ ଓହ୍ଲାଇବା ରାଜନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ହୋଇଛି।

ବିଜେପିର ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି, ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭ୍ରମ ଓ ଅବିଶ୍ୱାସ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପଟେ ବିରୋଧୀଙ୍କ ମତ ହେଉଛି, ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ନିରପେକ୍ଷତା, ଭୋଟର ତାଲିକା ଏବଂ ନାଗରିକଙ୍କ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଅଧିକାର ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇବା ସେମାନଙ୍କର ସାମ୍ବିଧାନିକ ଦାୟିତ୍ୱ।

କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଏକ ମୌଳିକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି। ଯଦି ସରକାର ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମଜବୁତ କରିବାକୁ ପ୍ରତିବଦ୍ଧ, ତେବେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶାସନ ଓ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ମାଧ୍ୟମରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଜିତିବା ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ କି?

ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସରକାରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଅରାଜକତା ନୁହେଁ। ସେହିପରି ବିରୋଧୀଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଲୋଚନାକୁ ଗଣତନ୍ତ୍ର ବିରୋଧୀ ବୋଲି କହିବା ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ତେବେ ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଅଭିଯୋଗକୁ ତଥ୍ୟ ଓ ପ୍ରମାଣ ଆଧାରରେ ଜନତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ସୁଶାସନ ଓ ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧୀ ଦାବିର ମଧ୍ୟ ହେଉ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ

ବିଜେପି ନିଜ ରାଜନୈତିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟରେ ସୁଶାସନ, ବିକାଶ, ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧୀ ଅଭିଯାନ ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ ପ୍ରଶାସନକୁ ପ୍ରମୁଖତା ଦେଇଆସିଛି। ତେଣୁ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସୁରକ୍ଷା କଥା କହୁଥିବା ସରକାର ନିଜ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ମଧ୍ୟ ନିରପେକ୍ଷ ସମୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ ବୋଲି ଜନସାଧାରଣ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି।

ଦେଶରେ ବେରୋଜଗାରୀ, ମହଙ୍ଗା ମାଡ଼, କୃଷକଙ୍କ ସମସ୍ୟା, ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାର ସ୍ଥିତି, ଯୁବପିଢ଼ିର ଭବିଷ୍ୟତ, ସରକାରୀ ଯୋଜନାରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ଦୁର୍ନୀତି ସମ୍ପର୍କିତ ଅଭିଯୋଗ ଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଏହି ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ସେତିକି ଗମ୍ଭୀରତାର ସହ ଆଲୋଚନା କରୁଛନ୍ତି କି, ଯେତିକି ଗମ୍ଭୀରତାର ସହ ପରସ୍ପର ବିରୋଧରେ ରାଲି ଆୟୋଜନ କରୁଛନ୍ତି? ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧୀ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ରାଜନୈତିକ ପରିଚୟରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ରହି ହେଉଛି କି? ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଅଭିଯୋଗର ସମାଧାନ ଠିକ୍ ସମୟରେ ହେଉଛି କି?

ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର କେବଳ ଭାଷଣରୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଶାସନର ପ୍ରକୃତ ଫଳାଫଳରୁ ମିଳିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ବିରୋଧୀଙ୍କ ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନର ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ନୁହେଁ

ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ବିରୋଧୀ ଦଳର ଭୂମିକା ହେଉଛି ସରକାରଙ୍କ ତ୍ରୁଟିକୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିବା, ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସମସ୍ୟା ଉଠାଇବା ଏବଂ ଶାସକ ଦଳକୁ ଉତ୍ତରଦାୟୀ କରିବା। କିନ୍ତୁ ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରମାଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଯେ ସେମାନଙ୍କର ଲଢ଼େଇ କେବଳ ରାଜନୈତିକ ଫାଇଦା କିମ୍ବା କ୍ଷମତା ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ସୀମିତ ନୁହେଁ।

ଯଦି ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସୁରକ୍ଷା କଥା କହୁଛନ୍ତି, ତେବେ ନିଜ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଗଣତନ୍ତ୍ର, ସ୍ୱଚ୍ଛତା, ନେତୃତ୍ୱର ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ଏବଂ ଜନହିତ ପ୍ରତି ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାର ଉଦାହରଣ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।

ସେହିପରି ସତ୍ତାପକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ବୁଝିବା ଦରକାର ଯେ ଏକ ସୁଦୃଢ଼ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିରୋଧୀ ଦଳ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।

ଗଣତନ୍ତ୍ର କୌଣସି ରାଜନୈତିକ ଦଳର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମ୍ପତ୍ତି ନୁହେଁ

ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର କୌଣସି ଗୋଟିଏ ରାଜନୈତିକ ଦଳ, ବିଚାରଧାରା କିମ୍ବା ମେଣ୍ଟର ସମ୍ପତ୍ତି ନୁହେଁ। ଏହା କୋଟି କୋଟି ନାଗରିକଙ୍କ ମତଦାନ ଅଧିକାର, ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଦତ୍ତ ଅଧିକାର, ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିର ସ୍ୱାଧୀନତା ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଆଧାରିତ।

ସତ୍ତାପକ୍ଷର ଦାୟିତ୍ୱ ହେଉଛି ସମାଲୋଚନାକୁ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଏକ ଅଂଶ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା। ବିରୋଧୀଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ ସରକାରଙ୍କୁ ଉତ୍ତରଦାୟୀ କରିବା। ସେହିପରି ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ନିରପେକ୍ଷତା ଓ ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ବଜାୟ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ସତ୍ତାରେ ଥିବା ଲୋକେ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିଲେ ଏବଂ ବିରୋଧୀ ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱ ସଚ୍ଚୋଟତାର ସହ ପାଳନ କଲେ ହିଁ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ ହୋଇପାରିବ।

ଜନତାଙ୍କୁ ରାଜନୈତିକ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ ନୁହେଁ, ଠୋସ୍ ପରିଣାମ ଦରକାର

ନଭେମ୍ବର ୧ ତାରିଖର ରାଜନୈତିକ ଘଟଣାକ୍ରମ ଦେଶ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ ଛାଡ଼ି ଯାଇଛି। ଯେତେବେଳେ ସତ୍ତାପକ୍ଷ ଓ ବିରୋଧୀ ଉଭୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ରାସ୍ତାକୁ ଓହ୍ଲାଉଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସାଧାରଣ ନାଗରିକ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ଯେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରକୃତରେ କିଏ କ’ଣ କରୁଛି?

ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଅଧିକ ଚିନ୍ତା ହେଉଛି, ସେମାନଙ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ରୋଜଗାର କେବେ ମିଳିବ, ମହଙ୍ଗା ମାଡ଼ରୁ କିପରି ମୁକ୍ତି ମିଳିବ, ସରକାରୀ ହସ୍ପିଟାଲରେ ଉନ୍ନତ ଚିକିତ୍ସା କେବେ ମିଳିବ, ଦୁର୍ନୀତି ଉପରେ କିପରି ରୋକ୍ ଲାଗିବ ଏବଂ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ନ୍ୟାୟ କେବେ ମିଳିବ?

ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ବୁଝିବା ଦରକାର ଯେ ଗଣତନ୍ତ୍ର କେବଳ ନିର୍ବାଚନ ଜିତିବା ଓ ସରକାର ଗଠନ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ନୁହେଁ। ଏହା ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ, ନାଗରିକଙ୍କ ଅଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ କ୍ଷମତାର ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବହାରର ନାମ।

ଶେଷରେ, ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ବଞ୍ଚାଇବାର ଦାବି କରିବା ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜନୈତିକ ଦଳକୁ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆଚରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ପ୍ରତି ନିଜର ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ପ୍ରମାଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ସତ୍ତାପକ୍ଷ ହୁଅନ୍ତୁ କିମ୍ବା ବିରୋଧୀ, ଉଭୟଙ୍କୁ ଜନତାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ହେବ।

କାରଣ ଗଣତନ୍ତ୍ର କେବଳ ରାଲିରେ ଦିଆଯାଉଥିବା ସ୍ଲୋଗାନରେ ମଜବୁତ ହୁଏ ନାହିଁ; ବରଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶାସନ, ନିରପେକ୍ଷ ସଂସ୍ଥା, ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିର ସ୍ୱାଧୀନତା ଏବଂ ନାଗରିକଙ୍କ ଅଧିକାରର ପ୍ରକୃତ ସୁରକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଏହା ସୁଦୃଢ଼ ହୋଇଥାଏ।

ପ୍ରଶ୍ନ ସ୍ପଷ୍ଟ—ଗଣତନ୍ତ୍ର ବଞ୍ଚାଇବା ନାମରେ ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପରକୁ ପରାସ୍ତ କରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଅଛନ୍ତି ନା ପ୍ରକୃତରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି?

(SDNA)