କେବଳ ତଦନ୍ତ ନୁହେଁ, ଏବେ ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ
– ଡଃ ପ୍ରିୟଙ୍କା ସୌରଭ
୧୭ ବର୍ଷରେ ୧୫ଟି ହେଲିକପ୍ଟର ଦୁର୍ଘଟଣା ଏବଂ ୪୬ ଜଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ। ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ସରକାରୀ ରେକର୍ଡରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ; ଏହା ହେଉଛି ସେହି ପରିବାରଗୁଡ଼ିକର ଯନ୍ତ୍ରଣାର ଦସ୍ତାବିଜ, ଯେଉଁମାନେ ଧାର୍ମିକ ଆସ୍ଥା ଓ ଚାରଧାମ ଯାତ୍ରାର ସ୍ୱପ୍ନ ନେଇ ବାହାରିଥିବା ନିଜ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ହରାଇଛନ୍ତି। ଏହି ତଥ୍ୟ ମୋତେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ ଗଭୀର ଭାବରେ ବିଚଳିତ କରେ। ମନରେ ବାରମ୍ବାର ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ—ଚାରଧାମର ହେଲିକପ୍ଟର ଯାତ୍ରାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କ ଜୀବନର ମୂଲ୍ୟ ଏତେ କମ୍ କାହିଁକି ହୋଇଯାଉଛି?
ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ଦୁର୍ଘଟଣା ଘଟୁଛି, ତଦନ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଉଛି, କିଛି ଦିନ ଧରି ଚର୍ଚ୍ଚା ଚାଲୁଛି ଏବଂ ପରେ ପୁଣି ପୁରୁଣା ଢାଞ୍ଚାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଚାଲିବା ଆରମ୍ଭ କରୁଛି। କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁର୍ଘଟଣା ପଛରେ ଥିବା ସଂସ୍ଥାଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଦାୟିତ୍ୱ କେବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହେବ?
ଧାର୍ମିକ ଯାତ୍ରା ସହ ଜଡ଼ିତ ଅର୍ଥନୀତି ଓ ମାନବ ସୁରକ୍ଷା
ଚାରଧାମ ଯାତ୍ରା କେବଳ ଧାର୍ମିକ ଆସ୍ଥାର ବିଷୟ ନୁହେଁ। ଏହା ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଅର୍ଥନୀତି, ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ରୋଜଗାର ସହିତ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ଲକ୍ଷାଧିକ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ବଦ୍ରିନାଥ, କେଦାରନାଥ, ଗଙ୍ଗୋତ୍ରୀ ଓ ଯମୁନୋତ୍ରୀ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୟସ୍କ, ମହିଳା ଏବଂ ଏପରି ଅନେକ ଯାତ୍ରୀ ରହିଥାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଗମ ପାହାଡ଼ିଆ ରାସ୍ତାରେ ଯାତ୍ରା କରିବା କଷ୍ଟକର।
ଏପରି ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ହେଲିକପ୍ଟର ସେବା ଏକ ବଡ଼ ସହାୟତା। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଏହି ସୁବିଧା ନିଜେ ଦୁର୍ଘଟଣାର ଆଶଙ୍କାରେ ଘେରିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ଧାର୍ମିକ ଆସ୍ଥାର ନାମରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କ ଜୀବନକୁ ବିପଦରେ ପକାଇବା କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଗ୍ରହଣୀୟ ନୁହେଁ।
ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳର ପାଣିପାଗ ଓ ଉଡ଼ାଣର ବିପଦ
ଏହି ଦୁର୍ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକରେ ଖରାପ ପାଣିପାଗ, ହଠାତ୍ ଘନ ମେଘ ଘେରିବା, ଦୃଶ୍ୟମାନତା କମିଯିବା ଏବଂ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ତ୍ରୁଟି ଭଳି କାରଣ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ପାଣିପାଗର ସ୍ଥିତି ଅଳ୍ପ କିଛି ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ବଦଳିଯାଇପାରେ। ଉପତ୍ୟକାରେ ମେଘ ଜମା ହେବା, ପ୍ରବଳ ପବନ ଓ କମ୍ ଦୃଶ୍ୟମାନତା ପାଇଲଟ୍ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁରୁତର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
ଏପରି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଅଞ୍ଚଳରେ କେବଳ ସାଧାରଣ ପାଣିପାଗ ପୂର୍ବାନୁମାନ ଆଧାରରେ ଉଡ଼ାଣକୁ ଅନୁମତି ଦେବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ସ୍ଥାନୀୟ ପାଣିପାଗର ବାସ୍ତବ ସ୍ଥିତି, ଯାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଏବଂ ବିମାନ ଚଳାଚଳ ସୁରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତାମତକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।
UCADAର କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ଗମ୍ଭୀର ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଠାରେ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ନାଗରିକ ବିମାନ ଚଳାଚଳ ବିକାଶ ପ୍ରାଧିକରଣ (UCADA)ର ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ। ହେଲିକପ୍ଟର ସେବାର ତଦାରଖ, ଉଡ଼ାଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ସମନ୍ୱୟ ସମ୍ପର୍କିତ ଏହାର ଦାୟିତ୍ୱର ସମୀକ୍ଷା ହେବା ଦରକାର।
ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି, ଖରାପ ପାଣିପାଗ କାରଣରୁ ଯେତେବେଳେ ଉଡ଼ାଣ ବନ୍ଦ କରାଯାଏ କିମ୍ବା ପୁଣି ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ମିଳେ, ସେହି ନିଷ୍ପତ୍ତିର ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଆଧାର କ’ଣ? ପାଣିପାଗର ଜଟିଳ ସ୍ଥିତିକୁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାବେ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା ପାଇଁ UCADA ପାଖରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଓ ସାଧନ ଅଛି କି? ଉଡ଼ାଣ ପୂର୍ବରୁ ପାଣିପାଗ ସମ୍ପର୍କିତ ସୂଚନାର ସ୍ୱାଧୀନ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଏ କି? ଯଦି ନୁହେଁ, ତେବେ ଏତେ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ହିମାଳୟୀ ମାର୍ଗରେ ସୁରକ୍ଷା ନିଷ୍ପତ୍ତି କେଉଁ ଆଧାରରେ ନିଆଯାଉଛି?
ବଦ୍ରିନାଥ ଦୁର୍ଘଟଣା ପରେ ପୁଣି ଉଠିଲା ପ୍ରଶ୍ନ
ସମ୍ପ୍ରତି ବଦ୍ରିନାଥରେ ଘଟିଥିବା ହେଲିକପ୍ଟର ଦୁର୍ଘଟଣା ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ପୁଣି ଥରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଛି। ଦୁର୍ଘଟଣା ଦିନ ସକାଳେ UCADAର ଅନୁମତିରେ ହେଲିକପ୍ଟର ଉଡ଼ାଣ ବନ୍ଦ କରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ କିଛି ସମୟ ପରେ ପୁଣି ଉଡ଼ାଣ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ସୂଚନା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।
ତେବେ ଏପରି କେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଥିଲା, ଯାହା ଆଧାରରେ ପୁଣି ଉଡ଼ାଣକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଗଲା? ବିଶେଷକରି ଯେତେବେଳେ ପାଣିପାଗ ସମ୍ପର୍କରେ ଅରେଞ୍ଜ ଆଲର୍ଟ ଜାରି ହୋଇଥିବା କଥା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା।
ଉଡ଼ାଣ ପୁନରାରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ପାଣିପାଗର ପୁନଃ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଥିଲା କି? କୌଣସି ଯୋଗ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଉଡ଼ାଣ ପାଇଁ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ କି? ପାଇଲଟ୍ମାନଙ୍କୁ ନୂତନ ପାଣିପାଗ ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଥିଲା କି? ଯଦି ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା, ତେବେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ରିପୋର୍ଟ ଓ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସାର୍ବଜନୀନ କରିବାରେ ଅସୁବିଧା କ’ଣ?
ଉଡ଼ାଣ ବନ୍ଦ କରିବା କେବଳ ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ଔପଚାରିକତା ନୁହେଁ; ଏହା ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ଜୀବନ ସୁରକ୍ଷା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ନିଷ୍ପତ୍ତି। ସେହିପରି ଉଡ଼ାଣ ପୁଣି ଆରମ୍ଭ କରିବା ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବେ ଗମ୍ଭୀର ବିଷୟ। ଏହାର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୁର୍ଘଟଣା ପାଇଁ ପ୍ରାଧିକରଣକୁ ଆଗୁଆ ଦୋଷୀ ଧରିନିଆଯିବ। କିନ୍ତୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଉପଲବ୍ଧ ସୂଚନା ଓ ସୁରକ୍ଷା ନିୟମ ପାଳନ ହୋଇଥିଲା କି ନାହିଁ, ତାହାର ନିରପେକ୍ଷ ତଦନ୍ତ ନିଶ୍ଚିତ ହେବା ଦରକାର।
ତଦନ୍ତରେ ୧୭ ବର୍ଷର ଦୁର୍ଘଟଣାର ତୁଳନାତ୍ମକ ସମୀକ୍ଷା ହେଉ
ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପୁଷ୍କର ସିଂହ ଧାମୀ ବଦ୍ରିନାଥ ଦୁର୍ଘଟଣାର ତଦନ୍ତ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହା ଏକ ସ୍ୱାଗତଯୋଗ୍ୟ ପଦକ୍ଷେପ। କିନ୍ତୁ ତଦନ୍ତ କେବଳ ଦୁର୍ଘଟଣାର ତତ୍କାଳୀନ କାରଣ ଖୋଜିବାରେ ସୀମିତ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଗତ ୧୭ ବର୍ଷର ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଘଟଣାର ତୁଳନାତ୍ମକ ଅଧ୍ୟୟନ ମଧ୍ୟ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ।
କେତୋଟି ଦୁର୍ଘଟଣା ଖରାପ ପାଣିପାଗ, ଯାନ୍ତ୍ରିକ ତ୍ରୁଟି, ମାନବୀୟ ଭୁଲ୍ କିମ୍ବା ପରିଚାଳନାଗତ ଅବହେଳା କାରଣରୁ ଘଟିଛି, ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବା ଦରକାର। ପୂର୍ବ ତଦନ୍ତରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସୁପାରିସଗୁଡ଼ିକ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଛି କି? ହେଲିକପ୍ଟର କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷା ରେକର୍ଡ ନିୟମିତ ଯାଞ୍ଚ ହୋଇଛି କି? ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଉଡ଼ାଣ ପାଇଁ ପାଇଲଟ୍ମାନଙ୍କୁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ଅଦ୍ୟତନ ପାଣିପାଗ ସୂଚନା ମିଳୁଛି କି? ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଖୋଜିବା ଜରୁରୀ।
ସୁରକ୍ଷା ନିୟମ ହେଉ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ
ହେଲିକପ୍ଟର ଉଡ଼ାଣକୁ ଅନୁମତି ଦେବା କିମ୍ବା ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଆଧାରିତ ନିୟମ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପାଣିପାଗ ସମ୍ପର୍କିତ ସତର୍କ ସୂଚନା ଜାରି ହେଲେ ଉଡ଼ାଣ ଚାଲୁ ରହିବ କି ବନ୍ଦ ହେବ, ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି କେଉଁ ସ୍ତରରେ ନିଆଯିବ, ତାହାର ନିୟମ ସାର୍ବଜନୀନ ହେବା ଦରକାର।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଷ୍ପତ୍ତିର ଲିଖିତ ରେକର୍ଡ ରଖାଯିବା ଉଚିତ୍। ଉଡ଼ାଣ ପୂର୍ବରୁ ପାଣିପାଗର ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଯାଞ୍ଚ ହେବା ଦରକାର। କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ଥିଲେ ସୁରକ୍ଷାକୁ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହା ସହିତ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପାଣିପାଗ ଓ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିପଦ ବିଷୟରେ ବାସ୍ତବ ତଥ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍।
ଦାୟିତ୍ୱ କେବଳ ପାଇଲଟ୍ କିମ୍ବା କମ୍ପାନୀର ନୁହେଁ
ଏତେଗୁଡ଼ିଏ ଦୁର୍ଘଟଣା ପରେ ମଧ୍ୟ ସଂସ୍ଥାଗତ ଦାୟିତ୍ୱର ପ୍ରଶ୍ନ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ସମାଧାନ ହୋଇପାରିନାହିଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୁର୍ଘଟଣା ପରେ କିଛି ଦିନ ପାଇଁ ତଦନ୍ତ ଓ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ଚର୍ଚ୍ଚା ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସ୍ଥାୟୀ ସୁଧାର ହୋଇଛି କି ନାହିଁ, ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ।
ଯଦି କୌଣସି ଘଟଣାରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସୁରକ୍ଷା ନିୟମର ଅବହେଳା ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ସଂସ୍ଥାର ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ତଦନ୍ତକୁ କେବଳ ପାଇଲଟ୍ କିମ୍ବା ହେଲିକପ୍ଟର କମ୍ପାନୀ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ରଖିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ। ଉଡ଼ାଣ ଅନୁମତି, ତଦାରଖ, ପାଣିପାଗ ସମ୍ପର୍କିତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ସମଗ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଦରକାର।
ଦର୍ଶନ ପୂର୍ବରୁ ଜୀବନ ସୁରକ୍ଷା ସର୍ବୋପରି
ଚାରଧାମ ଯାତ୍ରାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ସରକାର ଓ ପ୍ରଶାସନ ଉପରେ ଭରସା କରି ଆସନ୍ତି। ଏହି ଭରସା କେବଳ ସୁବିଧା ଯୋଗାଇଦେବା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ବରଂ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନର ସୁରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହେ। ଧାର୍ମିକ ଆସ୍ଥା ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନର ବିକାଶ ସହିତ ମାନବ ଜୀବନର ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ କୌଣସି ସାଲିସ୍ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ହେଲିକପ୍ଟର ସେବା ଏକ ସୁବିଧା, ଅନିବାର୍ଯ୍ୟତା ନୁହେଁ। ପାଣିପାଗ ଅନୁକୂଳ ନଥିଲେ ଉଡ଼ାଣ ବନ୍ଦ କରିବା ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅସୁବିଧାଜନକ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଦୁର୍ଘଟଣାକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଏହା ହିଁ ସବୁଠାରୁ ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୋଇପାରେ।
ଏବେ ସମୟ ଆସିଛି ଯେ କେବଳ ଦୁର୍ଘଟଣା ପରେ ଶୋକ ପ୍ରକାଶ କିମ୍ବା ତଦନ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେବାରେ ସୀମିତ ନରହି, ଏପରି ଘଟଣାର ପୁନରାବୃତ୍ତି ରୋକିବା ପାଇଁ ମୂଳ କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରାଯାଉ। ୧୭ ବର୍ଷରେ ୧୫ଟି ଦୁର୍ଘଟଣା ଓ ୪୬ଟି ମୃତ୍ୟୁ ସମଗ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଜବାବ ମାଗୁଛି।
ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ କିଏ ଦାୟୀ? ଅବହେଳା ପ୍ରମାଣିତ ହେଲେ କାହାର ଜବାବଦେହିତା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହେବ? ଆସ୍ଥାର ଏହି କଠିନ ଯାତ୍ରାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କ ଜୀବନର ମୂଲ୍ୟ ଏତେ ଶସ୍ତା କାହିଁକି?
ସୁରକ୍ଷା ସବୁଠାରୁ ଉପରେ ରହିବା ଦରକାର। କାରଣ କୌଣସି ଧାର୍ମିକ ଯାତ୍ରାର ପ୍ରକୃତ ସଫଳତା କେବଳ ଦର୍ଶନରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିବାରେ ରହିଛି।
– ଡଃ ପ୍ରିୟଙ୍କା ସୌରଭ
(ପିଏଚ୍ଡି – ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ, କବୟିତ୍ରୀ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଚିନ୍ତକ)
(SDNA)