ନିଶା କବଳରେ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନୂଆ ଜୀବନ ଦେବା ପାଇଁ ସାମାଜିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଆଗକୁ ଆସିବାର ସୁଯୋଗ; ଚିକିତ୍ସା, ପରାମର୍ଶ, ପୁନର୍ବାସ, ଜନସଚେତନତା ଓ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ରହିଛି ସରକାରୀ ଅନୁଦାନର ବ୍ୟବସ୍ଥା
(SDNA) ବିଶେଷ ସାମାଜିକ ରିପୋର୍ଟ। ନିଶା ସେବନର ବଢ଼ୁଥିବା ପ୍ରବୃତ୍ତି ଆଜି କେବଳ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ହୋଇ ରହିନାହିଁ। ଏହା ପରିବାରର ଶାନ୍ତି, ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି, ଯୁବପିଢ଼ିର ଭବିଷ୍ୟତ, ରୋଜଗାର ଏବଂ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ ପାଲଟିଛି। ମଦ, ତମାଖୁ, ଗଞ୍ଜେଇ, ଅଫିମ, ହେରୋଇନ୍ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟର ଅଭ୍ୟାସ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ଚିକିତ୍ସା ଓ ପରିବାରର ସହଯୋଗ ନମିଳିଲେ ନିଶାଗ୍ରସ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଧୀରେ ଧୀରେ ସମାଜଠାରୁ ଦୂରେଇ ଯାଉଛନ୍ତି।
ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ନିଶାମୁକ୍ତ ସମାଜ ଗଠନ ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ସହିତ ସାମାଜିକ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକର ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। NGO, ଟ୍ରଷ୍ଟ ଓ ସୋସାଇଟିଗୁଡ଼ିକ ନିଶାମୁକ୍ତି ଏବଂ ପୁନର୍ବାସ କେନ୍ଦ୍ର ଆରମ୍ଭ କରିବା ସହ ଜନସଚେତନତା ଓ ଚିକିତ୍ସା ସହାୟତା କ୍ଷେତ୍ରରେ କାମ କରିପାରିବେ। ଏଥିପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ଯୋଜନାରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସର୍ତ୍ତ ପୂରଣ କରୁଥିବା ସଂସ୍ଥାମାନଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ଅନୁଷ୍ଠାନିକ ସହଯୋଗ ମିଳିବାର ସୁଯୋଗ ରହିଛି।
ନିଶାମୁକ୍ତି କେବଳ ଚିକିତ୍ସା ନୁହେଁ, ଜୀବନକୁ ନୂଆ ଦିଗ ଦେବାର ଅଭିଯାନ
ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନିଶାଠାରୁ ଦୂରେଇ ରଖିବା ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ଷେପ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ପରିବାର, ସମାଜ ଓ ରୋଜଗାର ସହିତ ଯୋଡ଼ିବା ହେଉଛି ପ୍ରକୃତ ସଫଳତା।
ଏଥିପାଇଁ ନିଶାମୁକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ରରେ ତିନୋଟି ଦିଗ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ:
- ଚିକିତ୍ସା: ଡାକ୍ତରଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନ, ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ଓ ପରାମର୍ଶ।
- ପୁନର୍ବାସ: ପରିବାର ସହ ପୁନଃସମ୍ପର୍କ, ସାମାଜିକ ସହଯୋଗ ଓ ଜୀବନ କୌଶଳର ବିକାଶ।
- ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ପୁନଃସ୍ଥାପନ: ଶିକ୍ଷା, ଦକ୍ଷତା ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ, ଚାକିରି ଓ ସ୍ୱାବଲମ୍ବନର ସୁଯୋଗ।
ଏହି ସମନ୍ୱିତ ପଦ୍ଧତିରେ NGO ଗୁଡ଼ିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗଦାନ କରିପାରିବେ।
1. NAPDDR ଯୋଜନା: ନିଶାମୁକ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସରକାରୀ ସହାୟତାର ସୁଯୋଗ
ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ଓ ସଶକ୍ତିକରଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ National Action Plan for Drug Demand Reduction (NAPDDR) ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଉଛି।
ଏହି ଯୋଜନାର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟର ଚାହିଦା ହ୍ରାସ କରିବା, ନିଶା ସେବନରୁ ଲୋକଙ୍କୁ ଦୂରେଇ ରଖିବା, ନିଶାଗ୍ରସ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଚିକିତ୍ସା ଯୋଗାଇବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ସମାଜର ମୁଖ୍ୟସ୍ରୋତରେ ସାମିଲ କରିବା।
ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ସରକାରୀ ଅନୁମୋଦନ ଆଧାରରେ NGO ଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ନିମନ୍ତେ ଆବେଦନ କରିପାରିବେ।
ଏହାର ପ୍ରମୁଖ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି:
- ନିଶାମୁକ୍ତି ଓ ଆବାସିକ ପୁନର୍ବାସ କେନ୍ଦ୍ର ପରିଚାଳନା।
- ନିଶାଗ୍ରସ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଚିହ୍ନଟ ଓ ପରାମର୍ଶ।
- ଡାକ୍ତରୀ ଚିକିତ୍ସା ଓ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସହାୟତା।
- ସ୍କୁଲ, କଲେଜ ଓ ସମୁଦାୟ ସ୍ତରରେ ନିଶା ବିରୋଧୀ ସଚେତନତା।
- ନିଶା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ପରିବାର ପାଇଁ କାଉନ୍ସେଲିଂ।
- ଚିକିତ୍ସା ପରେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସାମାଜିକ ପୁନର୍ବାସ।
- ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ଓ ରୋଜଗାର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ।
ଏହି ଯୋଜନାରେ ସହାୟତା ପାଇଁ ଆବେଦନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସଂସ୍ଥାକୁ ନିଜ ପ୍ରକଳ୍ପର ଶ୍ରେଣୀ, ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ସେତେବେଳେ ଲାଗୁ ଥିବା ସରକାରୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଯାଞ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
2. ନିଶାମୁକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ କେତେ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ମିଳିପାରେ?
ନିଶାମୁକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ଖୋଲିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସଂସ୍ଥାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରକଳ୍ପର ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ସରକାରୀ ଅନୁଦାନ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ।
NAPDDR ଅଧୀନରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଅନୁମୋଦିତ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଆର୍ଥିକ ମାନଦଣ୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ ସହାୟତାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। କେତେକ ଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରକଳ୍ପରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଓ ସଂସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ 90:10 ଅନୁପାତରେ ଆର୍ଥିକ ଭାଗୀଦାରି ଲାଗୁ ହୋଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଅନୁପାତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରକଳ୍ପ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପାଇଁ ସମାନ ଭାବେ ଲାଗୁ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, କୌଣସି ଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରକଳ୍ପର ଅନୁମୋଦିତ ଖର୍ଚ୍ଚ 20 ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ସେଥିରେ 90:10 ଅନୁପାତ ଲାଗୁ ହେଲେ:
- କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଅନୁଦାନ: 18 ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା।
- ସଂସ୍ଥାର ନିଜସ୍ୱ ଅଂଶ: 2 ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା।
ଏହା କେବଳ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଏକ ଉଦାହରଣ। ଏହାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ସରକାରୀ ଅନୁଦାନ ବୋଲି ଧରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଅନୁମୋଦିତ ବଜେଟ୍ ଓ ଯୋଜନାର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଖର୍ଚ୍ଚଗୁଡ଼ିକୁ ସାମିଲ କରାଯାଇପାରେ:
- କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଦରମା ଓ ମାନଦେୟ।
- ଡାକ୍ତର, ମନୋବିଜ୍ଞାନୀ ଓ କାଉନ୍ସେଲରଙ୍କ ସେବା।
- ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଓ ରହିବା ବ୍ୟବସ୍ଥା।
- ଆବଶ୍ୟକ ଆସବାବପତ୍ର ଓ ଉପକରଣ।
- ଚିକିତ୍ସା ଓ ପୁନର୍ବାସ ସାମଗ୍ରୀ।
- ଜନସଚେତନତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ।
- ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ଓ ବୃତ୍ତିଗତ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ।
- ଚିକିତ୍ସା ପରେ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ନିୟମିତ ଫଲୋଅପ୍।
ସରକାରୀ ଅନୁଦାନ କେବଳ ଅନୁମୋଦିତ ପ୍ରକଳ୍ପ ଓ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଖର୍ଚ୍ଚ ଅନୁଯାୟୀ ମିଳିଥାଏ। କେବଳ NGO ପଞ୍ଜୀକରଣ କରିଦେଲେ ଅନୁଦାନ ପାଇବାର ଅଧିକାର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ନାହିଁ।
3. IRCA ମଡେଲ୍: ଆବାସିକ ନିଶାମୁକ୍ତି ଓ ପୁନର୍ବାସ କେନ୍ଦ୍ର
Integrated Rehabilitation Centre for Addicts (IRCA) ହେଉଛି ନିଶାଗ୍ରସ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ଓ ପୁନର୍ବାସ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମଡେଲ୍।
ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଆବଶ୍ୟକତା ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆବାସିକ ସୁବିଧା, ଡାକ୍ତରୀ ଯତ୍ନ, ପରାମର୍ଶ ଓ ପୁନର୍ବାସ ସେବା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଇପାରେ।
ଏକ ସୁସଂଗଠିତ IRCA କେନ୍ଦ୍ରରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସୁବିଧା ରହିପାରେ:
- ସୁରକ୍ଷିତ ଆବାସିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା।
- ଡାକ୍ତରୀ ପରୀକ୍ଷା ଓ ଚିକିତ୍ସା।
- ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରାମର୍ଶ।
- ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଓ ଗୋଷ୍ଠୀ କାଉନ୍ସେଲିଂ।
- ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ।
- ଯୋଗ, ଧ୍ୟାନ ଓ ସୁସ୍ଥ ଜୀବନଶୈଳୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ।
- ସାମାଜିକ ବ୍ୟବହାର ଓ ଜୀବନ କୌଶଳ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ।
- ଚାକିରି ଓ ସ୍ୱରୋଜଗାର ପାଇଁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ।
ଏଠାରେ ମନେ ରଖିବା ଜରୁରୀ ଯେ ନିଶାର ଚିକିତ୍ସା ଯୋଗ୍ୟତାପ୍ରାପ୍ତ ଡାକ୍ତର ଓ ତାଲିମପ୍ରାପ୍ତ ଚିକିତ୍ସାକର୍ମୀଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଯୋଗ ଓ ଧ୍ୟାନ ଚିକିତ୍ସାର ବିକଳ୍ପ ନୁହେଁ; ଏହା ପୁନର୍ବାସ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ।
ସରକାରୀ ସହାୟତାପ୍ରାପ୍ତ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସେବା ମାଗଣାରେ ଯୋଗାଇବା ସମେତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୋଇପାରେ।
4. DDAC: ଜିଲ୍ଲା ସ୍ତରରେ ନିଶାମୁକ୍ତି ସେବାର ବିସ୍ତାର
District De-Addiction Centre (DDAC) ମଡେଲ୍ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଜିଲ୍ଲା ସ୍ତରରେ ନିଶାମୁକ୍ତି ସେବାକୁ ଅଧିକ ବ୍ୟାପକ ଓ ସୁସଂଗଠିତ କରିବା।
ଏହା କେବଳ ଆବାସିକ ଚିକିତ୍ସାରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଏଥିରେ ନିଶା ନିବାରଣ, ସମୁଦାୟ ସଚେତନତା, ପରାମର୍ଶ, ଚିକିତ୍ସା ଓ ପୁନର୍ବାସକୁ ଏକାଠି କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିପାରେ।
ସମ୍ପୃକ୍ତ ସରକାରୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ କାର୍ଯ୍ୟ ସାମିଲ ହୋଇପାରେ:
- ନିଶାମୁକ୍ତି ଓ ପୁନର୍ବାସ ସେବା।
- ଆଉଟ୍ରିଚ୍ ଏବଂ ଡ୍ରପ୍-ଇନ୍ ସେବା।
- ନିଶା ସମସ୍ୟାରେ ପୀଡ଼ିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଚିହ୍ନଟ।
- ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ପାଇଁ ସଚେତନତା ଅଭିଯାନ।
- ପରିବାର ପରାମର୍ଶ।
- ସମୁଦାୟ ସ୍ତରରେ ନିଶା ନିବାରଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ।
- ଚିକିତ୍ସା ପରେ ସାମାଜିକ ପୁନଃସ୍ଥାପନ।
ଏପରି ପ୍ରକଳ୍ପରେ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବିଭାଗ ସହିତ ସମନ୍ୱୟ ରଖିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। କେତେକ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଭବନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସହଯୋଗ ମିଳିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ସରକାରୀ ସୁବିଧା ବୋଲି ଧରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ପ୍ରକଳ୍ପର ପ୍ରକାର, ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଓ ଆବଶ୍ୟକ ସେବା ଅନୁସାରେ ଭବନର ଆକାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାନଦଣ୍ଡ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମଡେଲ୍ରେ 15 ଜଣ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ 4,000 ବର୍ଗଫୁଟ ଏବଂ 30 ଜଣଙ୍କ ପାଇଁ 5,000 ବର୍ଗଫୁଟ ଭବନର ମାନଦଣ୍ଡ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ଆବେଦନ ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପ୍ରକଳ୍ପର ସର୍ବଶେଷ ମାନଦଣ୍ଡ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
5. ନଶା ମୁକ୍ତ ଭାରତ ଅଭିଯାନ ସହ ଯୋଡ଼ି ହୋଇପାରିବେ NGO
ନଶା ମୁକ୍ତ ଭାରତ ଅଭିଯାନ (NMBA)ର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ସମାଜର ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଗଙ୍କୁ ନିଶାର କୁପ୍ରଭାବ ସମ୍ପର୍କରେ ସଚେତନ କରିବା ଏବଂ ନିଶାମୁକ୍ତ ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା।
NGO ଗୁଡ଼ିକ ସାମୁଦାୟିକ ଭାଗୀଦାରି ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ଅଭିଯାନକୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କରିପାରିବେ।
ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନଲିଖିତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆୟୋଜନ କରିପାରିବେ:
- ଗାଁ ଓ ସହରରେ ନିଶାମୁକ୍ତି ରାଲି।
- ସ୍କୁଲ ଓ କଲେଜରେ ସଚେତନତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ।
- ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷ କର୍ମଶାଳା।
- ପଞ୍ଚାୟତ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ସଂସ୍ଥା ସହ ମିଶି ଅଭିଯାନ।
- ନିଶା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ପରିବାର ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ।
- ପଥପ୍ରାନ୍ତ ନାଟକ ଓ ଜନସଚେତନତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ।
- ନିଶାମୁକ୍ତି ଶପଥ ଓ ସାମୁଦାୟିକ ବୈଠକ।
NAPDDR ଅଧୀନରେ କେତେକ ଯୋଗ୍ୟ ନିଶା ନିବାରଣ ଓ ସଚେତନତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପାଇଁ 100 ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସରକାରୀ ସହାୟତାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥାଇପାରେ। ଏହା ଆବାସିକ ନିଶାମୁକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ମିଳୁଥିବା ଅନୁଦାନଠାରୁ ଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଶ୍ରେଣୀ। ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରକୃତ ଯୋଗ୍ୟତା ସମ୍ପୃକ୍ତ ସରକାରୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ।
6. ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ମିଳିପାରେ ସହଯୋଗ
ନିଶାମୁକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ଖୋଲିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ NGO ଗୁଡ଼ିକ କେବଳ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଯୋଜନା ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରି ନିଜ ରାଜ୍ୟର ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ, ସମାଜ କଲ୍ୟାଣ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଭାଗ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ।
ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସହଯୋଗ ପାଇଁ ଆବେଦନ କିମ୍ବା ପ୍ରୟାସ କରାଯାଇପାରେ:
ଭବନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସହଯୋଗ: ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ କିମ୍ବା ସମ୍ପୃକ୍ତ ବିଭାଗ ମାଧ୍ୟମରେ ଉପଲବ୍ଧ ସରକାରୀ ଭବନ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଅନୁମତି ମାଗିପାରିବେ।
ଡାକ୍ତରୀ ସହଯୋଗ: ସରକାରୀ ହସ୍ପିଟାଲ, ଜିଲ୍ଲା ଚିକିତ୍ସାଳୟ ଓ ମେଡିକାଲ କଲେଜ ସହିତ ସମନ୍ୱୟ ସ୍ଥାପନ କରିପାରିବେ।
ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ: କାଉନ୍ସେଲିଂ, ନିଶାମୁକ୍ତି ସଚେତନତା ଓ ପୁନର୍ବାସ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣରେ ଭାଗ ନେଇପାରିବେ।
ବିଭାଗୀୟ ମାନ୍ୟତା: ରାଜ୍ୟର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ସଂସ୍ଥା ଓ କେନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ମାନ୍ୟତା ହାସଲ କରିପାରିବେ।
ଜନସଚେତନତା ଅଭିଯାନ: ଜିଲ୍ଲା ଓ ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରରେ ଚାଲୁଥିବା ନିଶା ବିରୋଧୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ NGO ନିଜର ଭାଗୀଦାରି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିପାରିବେ।
ରୋଜଗାର ଓ ପୁନର୍ବାସ: ସରକାରୀ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ଓ ରୋଜଗାର ଯୋଜନା ସହିତ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ଯୋଡ଼ିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରିପାରିବେ।
ତେବେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଭବନ, ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ସୁବିଧା ମିଳିବା ରାଜ୍ୟର ନୀତି, ବଜେଟ୍, ଉପଲବ୍ଧତା ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ଅନୁମୋଦନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ।
7. ଚିକିତ୍ସା ସହିତ ରୋଜଗାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ଜରୁରୀ
ନିଶାର ଅଭ୍ୟାସ ଛାଡ଼ିବା ପରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରୋଜଗାର ଓ ସାମାଜିକ ସ୍ୱୀକୃତି ଭଳି ଅନେକ ଆହ୍ୱାନ ରହିଥାଏ।
ଚିକିତ୍ସା ପରେ ଯଦି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଖରେ କାମ ନଥାଏ, ପରିବାରର ସହଯୋଗ ନମିଳେ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଦୁର୍ବଳ ରହେ, ତେବେ ପୁନର୍ବାର ନିଶା ସେବନ ଆରମ୍ଭ କରିବାର ଆଶଙ୍କା ବଢ଼ିପାରେ।
ଏହି କାରଣରୁ NGO ଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ପୁନର୍ବାସ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ଓ ରୋଜଗାରକୁ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ କରିବା ଉଚିତ।
ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ର:
- କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଓ ଡିଜିଟାଲ୍ ଶିକ୍ଷା।
- ମୋବାଇଲ୍ ମରାମତି।
- ସିଲେଇ ଓ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ।
- ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ।
- ଇ-କମର୍ସ ଓ ଡିଜିଟାଲ୍ ମାର୍କେଟିଂ।
- କ୍ଷୁଦ୍ର ବ୍ୟବସାୟ ପରିଚାଳନା।
- ସ୍ୱରୋଜଗାର ଓ ଉଦ୍ୟୋଗୀ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ।
PM-DAKSH ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ସଂସ୍ଥାମାନେ ସମନ୍ୱୟ ସ୍ଥାପନ କରିପାରିବେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ନିଶାମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ସ୍ୱାବଲମ୍ବୀ ହେବାର ସୁଯୋଗ ପାଇପାରିବେ।
8. ସରକାରୀ ଅନୁଦାନ ପାଇଁ NGO କେଉଁ ଦଲିଲ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ?
ସରକାରୀ ଅନୁଦାନ ପାଇବା ପାଇଁ ସଂସ୍ଥାର ଆଇନଗତ ପଞ୍ଜୀକରଣ ଓ ଆର୍ଥିକ ରେକର୍ଡ ସଠିକ୍ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ସାଧାରଣତଃ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଦଲିଲ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ:
- ଟ୍ରଷ୍ଟ, ସୋସାଇଟି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ସଂସ୍ଥାର ପଞ୍ଜୀକରଣ ପ୍ରମାଣପତ୍ର।
- ସଂସ୍ଥାର PAN କାର୍ଡ।
- ସଂସ୍ଥା ନାମରେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଖାତା।
- NGO Darpan Unique ID।
- ସଂସ୍ଥାର MOA ଓ ନିୟମାବଳୀ।
- ପୂର୍ବ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକର ଅଡିଟ୍ ରିପୋର୍ଟ, ଯେଉଁଠାରେ ଲାଗୁ ହୁଏ।
- ବାର୍ଷିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ରିପୋର୍ଟ।
- ଆୟ ଓ ବ୍ୟୟର ବିବରଣୀ।
- ଭବନର ମାଲିକାନା ପ୍ରମାଣପତ୍ର କିମ୍ବା ବୈଧ ଭଡ଼ା ଚୁକ୍ତିନାମା।
- ଭବନର ନକ୍ସା ଓ ଫଟୋ।
- ବିସ୍ତୃତ ପ୍ରକଳ୍ପ ରିପୋର୍ଟ (DPR)।
- ଡାକ୍ତର ଓ କାଉନ୍ସେଲରଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା ପ୍ରମାଣପତ୍ର।
- କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ବିବରଣୀ।
- ଆବଶ୍ୟକ ଚିକିତ୍ସା ଓ ଭବନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅନୁମତି।
- 12A ଓ 80G ପ୍ରମାଣପତ୍ର, ଯେଉଁଠାରେ ଲାଗୁ ହୁଏ।
- CSR ଅନୁଦାନ ପାଇଁ ଆବେଦନ କରୁଥିଲେ ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ଥଳେ CSR-1।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ PFMS ପଞ୍ଜୀକରଣ, ବ୍ୟାଙ୍କ ଯାଞ୍ଚ, ବ୍ୟବହାର ପ୍ରମାଣପତ୍ର (Utilization Certificate) ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୋଇପାରେ।
9. କେବଳ NGO ପଞ୍ଜୀକରଣ କରିଦେଲେ ନିଶାମୁକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ଖୋଲିହେବ ନାହିଁ
ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟ, ଯାହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂସ୍ଥାର ପରିଚାଳକ ଜାଣିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଟ୍ରଷ୍ଟ, ସୋସାଇଟି କିମ୍ବା NGO ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇଗଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁମତି ବିନା ଆବାସିକ ନିଶାମୁକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ଆରମ୍ଭ କରିହେବ ନାହିଁ। କେନ୍ଦ୍ରର ପ୍ରକୃତି ଓ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଥିବା ସେବା ଅନୁଯାୟୀ ବିଭିନ୍ନ ଆଇନଗତ ନିୟମ ଲାଗୁ ହୋଇପାରେ।
ଏଥିରେ ପ୍ରମୁଖ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି:
- ସମ୍ପୃକ୍ତ ରାଜ୍ୟର ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ କିମ୍ବା ସମାଜ କଲ୍ୟାଣ ବିଭାଗର ଆବଶ୍ୟକ ମାନ୍ୟତା।
- Mental Healthcare Act, 2017 ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁଠାରେ ଲାଗୁ ହୁଏ, State Mental Health Authority ନିକଟରେ ପଞ୍ଜୀକରଣ।
- ଯୋଗ୍ୟ ଡାକ୍ତର ଓ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି।
- ଜରୁରୀକାଳୀନ ଚିକିତ୍ସା ଓ ହସ୍ପିଟାଲ୍ ରେଫରାଲ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା।
- ଭବନ ଓ ଅଗ୍ନି ନିରାପତ୍ତା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅନୁମତି।
- ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଆବାସ ବ୍ୟବସ୍ଥା।
- ଔଷଧର ଅଧିକୃତ ଡାକ୍ତରୀ ପରିଚାଳନା।
- ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ସମ୍ମତି, ଗୋପନୀୟତା ଓ ମାନବାଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା।
କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ବନ୍ଦୀ ରଖିବା, ଅମାନବୀୟ ବ୍ୟବହାର କରିବା କିମ୍ବା ଆଇନ ବିରୋଧୀ ଚିକିତ୍ସା ଦେବା ଗୁରୁତର ଆଇନଗତ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ତେଣୁ ନିଶାମୁକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ପରିଚାଳନାରେ ମାନବିକତା, ଚିକିତ୍ସା ବିଶେଷଜ୍ଞତା ଓ ଆଇନର ନିୟମ ପାଳନକୁ ସର୍ବାଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।
10. ସରକାରୀ ଅନୁଦାନ ପାଇଁ କିପରି କରିବେ ଆବେଦନ?
ନିଶାମୁକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ କାମ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସଂସ୍ଥା ପ୍ରଥମେ ନିଜ ପ୍ରକଳ୍ପର ରୂପରେଖା ସ୍ଥିର କରିବା ଉଚିତ। ସଂସ୍ଥା କେବଳ ଜନସଚେତନତା ଅଭିଯାନ କରିବ, ପରାମର୍ଶ ଓ ଆଉଟ୍ରିଚ୍ ସେବା ଦେବ ନା ଆବାସିକ ପୁନର୍ବାସ କେନ୍ଦ୍ର ଖୋଲିବ, ସେହି ଅନୁଯାୟୀ ଯୋଜନା ଓ ଆବେଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେବ।
ସାଧାରଣତଃ ଆବେଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏହିପରି ହୋଇପାରେ:
- ସଂସ୍ଥାର ପଞ୍ଜୀକରଣ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ଦଲିଲ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ।
- ସମ୍ପୃକ୍ତ ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ଯୋଗ୍ୟତା ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
- ରାଜ୍ୟର ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ଓ ସମାଜ କଲ୍ୟାଣ ବିଭାଗ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରନ୍ତୁ।
- ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନଠାରୁ ପ୍ରକଳ୍ପ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସୂଚନା ନିଅନ୍ତୁ।
- ଉପଯୁକ୍ତ ଭବନ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ସୁବିଧାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ।
- ଯୋଗ୍ୟ ଡାକ୍ତର, କାଉନ୍ସେଲର ଓ ଅନ୍ୟ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ।
- ବିସ୍ତୃତ ପ୍ରକଳ୍ପ ରିପୋର୍ଟ ଓ ଆର୍ଥିକ ବଜେଟ୍ ତିଆରି କରନ୍ତୁ।
- ସମ୍ପୃକ୍ତ ବିଭାଗର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଆବେଦନ ଦାଖଲ କରନ୍ତୁ।
- ଯାଞ୍ଚ ଓ ପ୍ରକଳ୍ପ ମୂଲ୍ୟାୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ।
- ଅନୁମୋଦନ ପରେ ସରକାରୀ ସର୍ତ୍ତ ଅନୁଯାୟୀ କେନ୍ଦ୍ର ପରିଚାଳନା କରନ୍ତୁ।
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଯୋଜନା ଓ ଆବେଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସୂଚନା ପାଇଁ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ଓ ସଶକ୍ତିକରଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏବଂ ଏହାର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଅନୁଦାନ ପୋର୍ଟାଲ୍ର ସହାୟତା ନିଆଯାଇପାରେ।
11. ଏକ NGO କିପରି ଗଢ଼ିପାରିବ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ନିଶାମୁକ୍ତି ସେବା ବ୍ୟବସ୍ଥା?
ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଭାବେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ କାମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ସଂସ୍ଥା କେବଳ ସରକାରୀ ଅନୁଦାନକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା, ସୁରକ୍ଷା ଓ ପୁନର୍ବାସକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମଡେଲ୍କୁ ଚାରିଟି ମୁଖ୍ୟ ଆଧାରରେ ବିକଶିତ କରାଯାଇପାରେ:
ପ୍ରଥମ ଆଧାର: ଚିକିତ୍ସା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା
ଡାକ୍ତରୀ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନ, ମନୋବୈଜ୍ଞାନିକ ସହାୟତା ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ହସ୍ପିଟାଲରେ ଭର୍ତ୍ତି କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା।
ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଧାର: ପରିବାର ଓ ସାମାଜିକ ସହଯୋଗ
ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ ଦେବା ସହିତ ନିଶା ସମସ୍ୟାରେ ପୀଡ଼ିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ସକାରାତ୍ମକ ସାମାଜିକ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିବା।
ତୃତୀୟ ଆଧାର: ଦକ୍ଷତା ଓ ଜୀବିକା
ଶିକ୍ଷା, ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ, ଚାକିରି ଓ ସ୍ୱରୋଜଗାରର ସୁଯୋଗ ଯୋଗାଇବା।
ଚତୁର୍ଥ ଆଧାର: ନିଶା ନିବାରଣ ଓ ଜନସଚେତନତା
ସ୍କୁଲ, କଲେଜ, ପଞ୍ଚାୟତ, ଧାର୍ମିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ସାମାଜିକ ସଂଗଠନ ସହିତ ମିଶି ନିଶା ବିରୋଧୀ ଅଭିଯାନ ଚଳାଇବା।
ଏପରି ସମନ୍ୱିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ NGO ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କେବଳ ନିଶାରୁ ମୁକ୍ତ କରିବାରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ସମ୍ମାନଜନକ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିବାରେ ସହାୟତା କରିପାରିବ।
12. କେଉଁଠାରୁ ମିଳିବ ସରକାରୀ ଯୋଜନା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସୂଚନା?
ନିଶାମୁକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ଜନସଚେତନତା ପ୍ରକଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରିପାରିବେ:
କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ଓ ସଶକ୍ତିକରଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ: ନିଶାମୁକ୍ତି, ପୁନର୍ବାସ ଓ ସରକାରୀ ଅନୁଦାନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ।
ରାଜ୍ୟର ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ଓ ସମାଜ କଲ୍ୟାଣ ବିଭାଗ: ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରୀୟ ମାନ୍ୟତା, ପ୍ରକଳ୍ପ ଓ ବିଭାଗୀୟ ସହଯୋଗ।
ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ: ଭବନ, ସ୍ଥାନୀୟ ସମନ୍ୱୟ ଓ ଜିଲ୍ଲା ସ୍ତରର ଆବଶ୍ୟକତା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସୂଚନା।
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଭାଗ: ଚିକିତ୍ସା ସେବା, ହସ୍ପିଟାଲ ଓ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହିତ ସମନ୍ୱୟ।
ନଶା ମୁକ୍ତ ଭାରତ ଅଭିଯାନ: ଜନସଚେତନତା ଓ ସାମୁଦାୟିକ ଭାଗୀଦାରି।
ଆବେଦନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଯୋଜନାର ସର୍ବଶେଷ ବିଜ୍ଞପ୍ତି, ଯୋଗ୍ୟତା, ଆର୍ଥିକ ମାନଦଣ୍ଡ ଓ ଆବେଦନର ସମୟସୀମା ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ସାମାଜିକ ସଂସ୍ଥା ପାଇଁ ଏହା କେବଳ ସୁଯୋଗ ନୁହେଁ, ଏକ ବଡ଼ ଦାୟିତ୍ୱ
ଭାରତରେ ନିଶା ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କେବଳ ସରକାରୀ ପ୍ରୟାସରେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଏଥିପାଇଁ ସାମାଜିକ ସଂଗଠନ, ଡାକ୍ତର, ଶିକ୍ଷାବିତ୍, ଯୁବପିଢ଼ି, ଉଦ୍ୟୋଗପତି ଓ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ସହଭାଗିତା ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ।
NGO ଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଓ ସମ୍ବଳ ଅନୁଯାୟୀ ନିଶାମୁକ୍ତି ଅଭିଯାନ, ପରାମର୍ଶ କେନ୍ଦ୍ର, ଚିକିତ୍ସା ସହଯୋଗ ଓ ପୁନର୍ବାସ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ କଲେ ସମାଜରେ ଏକ ସକାରାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିପାରିବେ।
ସରକାରୀ ଯୋଜନା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନିକ ସହଯୋଗର ସୁଯୋଗ ଦେଉଛି। କିନ୍ତୁ ଏହାର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ନିଶା ସମସ୍ୟାରେ ପୀଡ଼ିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଚିକିତ୍ସା, ସହଯୋଗ ଓ ସମ୍ମାନଜନକ ଜୀବନର ସୁଯୋଗ ଯୋଗାଇବା।
ନିଶାମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି କେବଳ ନିଜ ଜୀବନକୁ ବଦଳାନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ନିଜ ପରିବାରର ଆଶା, ପିଲାମାନଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ସମାଜର ଦିଗକୁ ମଧ୍ୟ ବଦଳାଇ ପାରନ୍ତି।
ବିଶେଷ ଆହ୍ୱାନ: ଆସନ୍ତୁ, ନିଶାମୁକ୍ତ ସମାଜ ଗଠନରେ ସହଭାଗୀ ହେବା
ଦେଶର ସମସ୍ତ NGO, ଟ୍ରଷ୍ଟ, ସୋସାଇଟି, ସାମାଜିକ କର୍ମୀ, ଡାକ୍ତର, ଦାତା ଓ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ନିଶାମୁକ୍ତି ଅଭିଯାନରେ ନିଜ ଭୂମିକା ନିଭାନ୍ତୁ। ନିଶା ସମସ୍ୟାରେ ପୀଡ଼ିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଘୃଣା କିମ୍ବା ଅବହେଳା ନୁହେଁ, ବରଂ ଚିକିତ୍ସା, ସହାନୁଭୂତି ଓ ସହଯୋଗ ଦିଅନ୍ତୁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନୂଆ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିବା ଉଚିତ।
ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନିଶାରୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ଅର୍ଥ ଏକ ପରିବାରକୁ ଭାଙ୍ଗିବାରୁ ବଞ୍ଚାଇବା। ଏକ ପରିବାରକୁ ବଞ୍ଚାଇବା ଅର୍ଥ ସମାଜକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବା।
(SDNA) ବିଶେଷ ସାମାଜିକ ରିପୋର୍ଟ
ଅସ୍ୱୀକରଣ: ଏହି ରିପୋର୍ଟ ସାମାଜିକ ସଚେତନତା ଏବଂ ସରକାରୀ ଯୋଜନା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସାଧାରଣ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ। କୌଣସି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଅନୁଦାନ, ଆର୍ଥିକ ଅନୁପାତ, ଭବନ, ସୁବିଧା କିମ୍ବା ମାନ୍ୟତା ସ୍ୱତଃ ମିଳେ ନାହିଁ। ସହାୟତା ସମ୍ପୃକ୍ତ ଯୋଜନାର ଯୋଗ୍ୟତା, ଉପଲବ୍ଧ ବଜେଟ୍, ସର୍ବଶେଷ ସରକାରୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଏବଂ କ୍ଷମତାପ୍ରାପ୍ତ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ଅନୁମୋଦନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଆବେଦନ ପୂର୍ବରୁ ସଂସ୍ଥା ସମସ୍ତ ଆଇନଗତ ଓ ବିଭାଗୀୟ ଆବଶ୍ୟକତା ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ।