ରକ୍ତକଣିକା ଗଠନ ଓ ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ରର ସଠିକ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଭିଟାମିନ୍ B12 ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ; ଏହାର ଅଭାବରୁ ଥକାପଣ, ଦୁର୍ବଳତା ଓ ରକ୍ତହୀନତା ଭଳି ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇପାରେ
(SDNA) ବିଶେଷ ସମ୍ବାଦ
ଶରୀରକୁ ସୁସ୍ଥ ଓ ସକ୍ରିୟ ରଖିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭିଟାମିନ୍ ଓ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ଭିଟାମିନ୍ B12 ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ। ଏହା ଶରୀରରେ ଲାଲ ରକ୍ତକଣିକା ତିଆରି, DNA ସଂଶ୍ଳେଷଣ ଏବଂ ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ରର ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସୁଚାରୁ ରଖିବାରେ ସହାୟତା କରେ।
ଶରୀରରେ ଏହି ଭିଟାମିନ୍ର ଅଭାବ ହେଲେ ଲଗାତାର ଥକାପଣ, ଦୁର୍ବଳତା, ହାତ ଓ ଗୋଡ଼ରେ ଝିମ୍ଝିମ୍ ଅନୁଭବ ଏବଂ ସ୍ମୃତିଶକ୍ତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇପାରେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଏହି ଅଭାବ ରହିଲେ ରକ୍ତହୀନତା ସହ ସ୍ନାୟୁକୋଷ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ମଧ୍ୟ ରହିଥାଏ।
ତେଣୁ ଦୈନନ୍ଦିନ ଖାଦ୍ୟରେ ଭିଟାମିନ୍ B12ର ଉପଯୁକ୍ତ ଉତ୍ସ ସାମିଲ କରିବା ଜରୁରୀ। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହି ଭିଟାମିନ୍ ପାଇବାର ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରମୁଖ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ସ ବିଷୟରେ।
୧. କ୍ଷୀର ଓ ଦୁଗ୍ଧଜାତ ଖାଦ୍ୟ
କ୍ଷୀର ଭିଟାମିନ୍ B12 ପାଇବାର ଏକ ଭଲ ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସ। ଏହା ସହିତ ଦହି ଓ ପନିର୍ରୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭିଟାମିନ୍ ମିଳିପାରେ। ଏହି ଖାଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ କ୍ୟାଲସିୟମ୍, ପ୍ରୋଟିନ୍ ଓ ଫସଫରସ୍ ଭଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।
ସନ୍ତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟରେ କ୍ଷୀର, ଦହି ଓ ପନିର୍କୁ ସାମିଲ କଲେ ଶରୀରକୁ ଅନେକ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ମିଳିପାରିବ। ତେବେ ଏହି ସବୁ ଖାଦ୍ୟରେ B12ର ପରିମାଣ ସମାନ ନୁହେଁ।
୨. ଅଣ୍ଡା
ଅଣ୍ଡା ଖାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଭିଟାମିନ୍ B12 ପାଇବାର ଏକ ଉପଯୋଗୀ ବିକଳ୍ପ। ବିଶେଷକରି ଅଣ୍ଡାର ହଳଦିଆ ଅଂଶରେ ଏହି ଭିଟାମିନ୍ ମିଳିଥାଏ। ଏହା ସହିତ ଅଣ୍ଡାରୁ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜରୁରୀ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ମିଳେ।
ସନ୍ତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଜନାରେ ଅଣ୍ଡାକୁ ସାମିଲ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶରୀରର ପୋଷଣ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣରେ ସହାୟତା ମିଳିପାରେ।
୩. ମାଛ ଓ ସାମୁଦ୍ରିକ ଖାଦ୍ୟ
ମାଛ ଭିଟାମିନ୍ B12ର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସ। ସାଲମନ୍, ସାର୍ଡିନ୍ ଓ ଟ୍ରାଉଟ୍ ଭଳି ମାଛରେ ଏହି ଭିଟାମିନ୍ ଭଲ ପରିମାଣରେ ମିଳିପାରେ।
ମାଛରୁ ପ୍ରୋଟିନ୍ ସହିତ ଓମେଗା-୩ ଫ୍ୟାଟି ଏସିଡ୍ ମଧ୍ୟ ମିଳିଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଆମିଷ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାଛ B12ର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବାରେ ଏକ ଭଲ ବିକଳ୍ପ ହୋଇପାରେ।
୪. ମାଂସ ଓ ଚିକେନ୍
ମାଂସରେ ଭିଟାମିନ୍ B12 ମିଳିଥାଏ। ବିଶେଷକରି ଯକୃତ ଭଳି କିଛି ଅଙ୍ଗର ମାଂସରେ ଏହାର ପରିମାଣ ଅଧିକ ଥାଏ। ଚିକେନ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାଂସଜାତ ଖାଦ୍ୟରୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭିଟାମିନ୍ ମିଳିପାରେ।
ତେବେ ନିଜର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟାବସ୍ଥା ଓ ପୋଷଣ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ଖାଦ୍ୟ ଚୟନ କରିବା ଉଚିତ।
୫. ଭିଟାମିନ୍ B12 ଯୁକ୍ତ ଫୋର୍ଟିଫାଏଡ୍ ଖାଦ୍ୟ
ଶାକାହାରୀ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ଭିଦଭିତ୍ତିକ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଭିଟାମିନ୍ B12 ପାଇବା କେତେକ ସମୟରେ କଷ୍ଟକର ହୋଇପାରେ। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ B12 ମିଶାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଥିବା ଫୋର୍ଟିଫାଏଡ୍ ଖାଦ୍ୟ ଉପଯୋଗୀ ହୋଇପାରେ।
ଏଥିରେ କେତେକ ଫୋର୍ଟିଫାଏଡ୍ ବ୍ରେକଫାଷ୍ଟ ସିରିଏଲ୍, ଉଦ୍ଭିଦ ଆଧାରିତ କ୍ଷୀର ଏବଂ ନ୍ୟୁଟ୍ରିସନାଲ୍ ଇଷ୍ଟ୍ ଭଳି ଖାଦ୍ୟ ସାମିଲ ହୋଇପାରେ। ତେବେ ସବୁ ଉତ୍ପାଦରେ B12 ଥାଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ କିଣିବା ପୂର୍ବରୁ ପ୍ୟାକେଟ୍ରେ ଥିବା ପୋଷଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତଥ୍ୟ ଓ B12ର ପରିମାଣ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଜରୁରୀ।
ବିଟ୍, ପାଳଙ୍ଗ, ମଶରୁମ୍ ଓ ସୋୟାବିନ୍ରୁ ମିଳିବ କି B12?
ଶାକାହାରୀ ଖାଦ୍ୟରେ ବିଟ୍, ପାଳଙ୍ଗ, ମଶରୁମ୍ ଓ ସୋୟାବିନ୍ର ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି। ଏହି ଖାଦ୍ୟରୁ ଆଇରନ୍, ଫାଇବର୍, ପ୍ରୋଟିନ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ମିଳିଥାଏ।
କିନ୍ତୁ ସାଧାରଣ ବିଟ୍, ପାଳଙ୍ଗ ଓ ସୋୟାବିନ୍କୁ ଭିଟାମିନ୍ B12ର ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ଉତ୍ସ ବୋଲି ଧରାଯାଏ ନାହିଁ। ମଶରୁମ୍ର କେତେକ ବିଶେଷ ପ୍ରଜାତିରେ ଅଳ୍ପ ପରିମାଣରେ B12 ସଦୃଶ ଯୌଗିକ ମିଳିପାରେ। ତଥାପି ଶରୀରର B12 ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ପାଇଁ ଏହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।
ଏହି କାରଣରୁ ଶାକାହାରୀମାନେ B12 ପାଇଁ ଫୋର୍ଟିଫାଏଡ୍ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ସହ ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ସପ୍ଲିମେଣ୍ଟ ନେବା ଉଚିତ।
ଭିଟାମିନ୍ B12 ଅଭାବର ଏହି ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ
ଶରୀରରେ ଭିଟାମିନ୍ B12ର ଅଭାବ ହେଲେ କେତେକ ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଦେଇପାରେ:
- ଲଗାତାର ଥକାପଣ ଓ ଦୁର୍ବଳତା ଅନୁଭବ ହେବା।
- ହାତ ଓ ଗୋଡ଼ରେ ଝିମ୍ଝିମ୍ ବା ସୁନ୍ନ ଅନୁଭବ ହେବା।
- ମୁଣ୍ଡ ବୁଲାଇବା ଓ ଶ୍ୱାସ ନେବାରେ କଷ୍ଟ ହେବା।
- ସ୍ମୃତିଶକ୍ତି କିମ୍ବା ଏକାଗ୍ରତାରେ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେବା।
- ରକ୍ତହୀନତା ବା ଆନିମିଆ ହେବା।
ତେବେ ଏହି ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା କାରଣରୁ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ କେବଳ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖି B12 ଅଭାବ ବୋଲି ନିଷ୍କର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା କରାଇବା ଉଚିତ।
ଅଭାବ ଥିଲେ କେବଳ ଖାଦ୍ୟ ବଦଳାଇବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ
ଭିଟାମିନ୍ B12ର ଅଭାବ ପାଇଁ ଚିକିତ୍ସା ଏହାର ଗମ୍ଭୀରତା ଓ ମୂଳ କାରଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। କେତେକ ଲୋକଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଖାଦ୍ୟପେୟରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବା ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ମିଳିପାରେ। ଅନ୍ୟ କେତେକଙ୍କୁ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅନୁଯାୟୀ B12 ସପ୍ଲିମେଣ୍ଟ କିମ୍ବା ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ୍ ନେବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ।
ବିଶେଷକରି ଶରୀରରେ ଏହି ଭିଟାମିନ୍ ଶୋଷଣ କରିବାରେ ସମସ୍ୟା ଥିଲେ କେବଳ ଖାଦ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହାର ଅଭାବ ଦୂର କରିବା ସମ୍ଭବ ନ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ ଠିକ୍ କାରଣ ଜାଣିବା ସହ ଉପଯୁକ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ନେବା ଜରୁରୀ।
ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚନା: ଶରୀରର ସୁସ୍ଥତା ପାଇଁ ଭିଟାମିନ୍ B12 ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ସନ୍ତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟ, ଏହାର ଉପଯୁକ୍ତ ଉତ୍ସ ଏବଂ ସମୟାନୁସାରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଏହାର ଅଭାବକୁ ରୋକିବା ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ସହାୟତା ମିଳିପାରେ। ଲଗାତାର ଦୁର୍ବଳତା, ଥକାପଣ କିମ୍ବା ହାତ-ଗୋଡ଼ରେ ଝିମ୍ଝିମ୍ ଭଳି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଦେଲେ ନିଜେ ଔଷଧ ନ ଖାଇ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନିଅନ୍ତୁ।
(SDNA) ବିଶେଷ ସମ୍ବାଦ