ରାମଲୀଳା ମଞ୍ଚର ଭାଇରାଲ୍ ଭିଡିଓକୁ ନେଇ ରାଜନୈତିକ ଆରୋପ-ପ୍ରତ୍ୟାରୋପ; ଦିଲ୍ଲୀ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏହାକୁ ଏଆଇ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ବୋଲି କହିଥିବା ବେଳେ, ପ୍ରକୃତ ସତ୍ୟ ଜାଣିବା ପାଇଁ ମୂଳ ରେକର୍ଡିଂ ଓ ବୈଷୟିକ ଯାଞ୍ଚ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ
(SDNA) ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ | ବିଶେଷ ରିପୋର୍ଟ
ଦିଲ୍ଲୀର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ରେଖା ଗୁପ୍ତାଙ୍କ ରାମଲୀଳା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ଭିଡିଓ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। ଭାଇରାଲ୍ ହୋଇଥିବା ଏହି ଭିଡିଓରେ ସେ ‘ରାବଣ’ ବଦଳରେ ‘ରାମ’ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିବା ଦାବି କରାଯାଉଛି। ଏହାକୁ ନେଇ ରାଜନୈତିକ ମହଲରେ ତୀବ୍ର ବିବାଦ ଦେଖାଦେଇଛି।
ଗୋଟିଏ ପଟେ ଆମ୍ ଆଦମୀ ପାର୍ଟିର ନେତାମାନେ ଏହି ଭିଡିଓକୁ ଆଧାର କରି ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସମାଲୋଚନା କରୁଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପଟେ ରେଖା ଗୁପ୍ତା ଏହି ଭିଡିଓକୁ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା (AI) ସାହାଯ୍ୟରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ବୋଲି ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଏବେ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି, ଭିଡିଓଟି ପ୍ରକୃତ ନା ଏଥିରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଡିଜିଟାଲ୍ ହେରଫେର କରାଯାଇଛି?
କିପରି ଆରମ୍ଭ ହେଲା ବିବାଦ?
ପ୍ରକାଶିତ ଖବର ଅନୁଯାୟୀ, ଅକ୍ଟୋବର ୧୩ ତାରିଖ ରାତିରେ ଦିଲ୍ଲୀର ଆଜାଦପୁରସ୍ଥିତ କେବଳ ପାର୍କରେ ଶ୍ରୀ ଆଦର୍ଶ କଳା କେନ୍ଦ୍ର ପକ୍ଷରୁ ଆୟୋଜିତ ରାମଲୀଳା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଭାଷଣର ଏକ ଅଂଶ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଥିଲା। ଅକ୍ଟୋବର ୧୪ ତାରିଖରେ ଏହା ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଥିବା ଖବର ମିଳିଛି।
ଏହି ଭିଡିଓରେ ‘ରାବଣ’ ସ୍ଥାନରେ ‘ରାମ’ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ ହୋଇଥିବା ଦାବିକୁ ନେଇ ବିଭିନ୍ନ ମହଲରେ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଦିଲ୍ଲୀ ଆମ୍ ଆଦମୀ ପାର୍ଟିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ସୌରଭ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ସମେତ ବିରୋଧୀ ଦଳର କେତେକ ନେତା ଏହି କ୍ଲିପ୍କୁ ସେୟାର କରି ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମନ୍ତବ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ।
ଏହାର ଜବାବରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭିଡିଓଟି ଏଆଇ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ବୋଲି କହି ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ସମାଲୋଚନା କରିଥିଲେ।
ତେବେ ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବୁଝିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଭିଡିଓରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯିବା ଏବଂ ସେହି ଶବ୍ଦ ପଛରେ ବକ୍ତାଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା, ଏହି ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ବିଷୟ। ଭିଡିଓରେ ସମ୍ପାଦନା କରାଯାଇଛି କି ନାହିଁ ଏବଂ ଭାଷଣର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗ କ’ଣ ଥିଲା, ତାହା ମଧ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଦରକାର।
ଏହା କ’ଣ କେବଳ ଜିଭ ଖସିଯିବା ଘଟଣା?
ରାମଲୀଳାର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସାଧାରଣତଃ ରାବଣ ବଧ ଓ ଅଧର୍ମ ଉପରେ ଧର୍ମର ବିଜୟ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଏ। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ଯଦି କୌଣସି ବକ୍ତାଙ୍କ ମୁହଁରୁ ଭୁଲ୍ବଶତଃ ‘ରାବଣ’ ବଦଳରେ ‘ରାମ’ ଶବ୍ଦ ବାହାରିଥାଏ, ତେବେ ଏହା ଭାଷାଗତ ତ୍ରୁଟି ହୋଇଥାଇପାରେ।
କିନ୍ତୁ କେବଳ ଭାଷଣର ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଆଧାର କରି ଏହାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜିଭ ଖସିଯିବା ଘଟଣା କିମ୍ବା ଏଆଇ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ନକଲି ଭିଡିଓ ବୋଲି କହିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ।
ପୂରା ଭାଷଣର ମୂଳ ରେକର୍ଡିଂ ମିଳିଲେ ବକ୍ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ପ୍ରକୃତ ଶବ୍ଦକୁ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବୁଝିହେବ। ସେହିପରି ଏଆଇ ଦ୍ୱାରା ଭିଡିଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ଦାବିର ସତ୍ୟତା ଜାଣିବା ପାଇଁ ବୈଷୟିକ ପ୍ରମାଣ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ।
ଏଆଇ ଭିଡିଓ ଦାବିର ସତ୍ୟତା କିପରି ଯାଞ୍ଚ ହେବ?
ବର୍ତ୍ତମାନ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ବିକାଶ ସହିତ ନକଲି ଭିଡିଓ ଓ ନକଲି ସ୍ୱର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ ଏହାର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ଯେ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ପ୍ରସାରିତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିବାଦୀୟ ଭିଡିଓ ଏଆଇ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି।
ଏହି ମାମଲାରେ ନିରପେକ୍ଷ ତଦନ୍ତ ପାଇଁ କେତେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଖୋଜିବା ଆବଶ୍ୟକ।
- କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ମୂଳ ଭିଡିଓ ରେକର୍ଡିଂ ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି କି?
- ମୂଳ ରେକର୍ଡିଂରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳୁଛି କି?
- ଭିଡିଓରେ କୌଣସି କଟ୍, ସମ୍ପାଦନା କିମ୍ବା ସ୍ୱରରେ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି କି?
- ଆୟୋଜକ କିମ୍ବା ଭିଡିଓ ରେକର୍ଡ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଖରେ ମୂଳ ଫାଇଲ୍ ଅଛି କି?
- ସ୍ୱାଧୀନ ଡିଜିଟାଲ୍ ଫରେନ୍ସିକ୍ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭିଡିଓର ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଛି କି?
- ଏହା ଏଆଇ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ବୋଲି ପ୍ରମାଣ କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ବୈଷୟିକ ତଥ୍ୟ ସାର୍ବଜନୀନ କରାଯାଇଛି କି?
ପ୍ରକାଶିତ କେତେକ ଖବରରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସହ ଜଡ଼ିତ ଭିଡିଓଟି ଆୟୋଜକଙ୍କ ଅଧିକାରିକ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ପୃଷ୍ଠାରୁ ହଟାଯାଇଥିବା କୁହାଯାଇଛି। ତେବେ କେବଳ ଭିଡିଓ ହଟାଯିବା ଦ୍ୱାରା ଏହା ପ୍ରକୃତ କିମ୍ବା ନକଲି ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଏହା ପଛରେ ରାଜନୈତିକ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ଅଛି କି?
ଏହି ବିବାଦକୁ ନେଇ ରାଜନୈତିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି। କିନ୍ତୁ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରମାଣ ବିନା କୌଣସି ପକ୍ଷର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ବିରୋଧୀ ଦଳ ସରକାରଙ୍କ ମନ୍ତବ୍ୟକୁ ସମାଲୋଚନା କରିପାରିବେ। ସେହିପରି ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପକ୍ଷ ରଖିବାର ଅଧିକାର ରଖନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ତଥ୍ୟ ମୂଳ ରେକର୍ଡିଂ, ନିରପେକ୍ଷ ତଦନ୍ତ ଓ ବିଶ୍ୱସନୀୟ ପ୍ରମାଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ ହେବା ଦରକାର।
ଯଦି ଭିଡିଓଟି ପ୍ରକୃତ, ତେବେ ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଯଦି ଏଥିରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ହେରଫେର ହୋଇଛି, ତେବେ ତାହାର ପ୍ରମାଣ ମଧ୍ୟ ସାର୍ବଜନୀନ ହେବା ଉଚିତ। ଉଭୟ ସ୍ଥିତିରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ହିଁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇପାରିବ।
ଜନସାଧାରଣ କ’ଣ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଉଚିତ?
ଭାଇରାଲ୍ ଭିଡିଓ ଦେଖି ତୁରନ୍ତ କୌଣସି ନିଷ୍କର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ମୂଳ ରେକର୍ଡିଂ ଓ ବିଶ୍ୱସନୀୟ ତଦନ୍ତର ଫଳାଫଳକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମ କୋଟି କୋଟି ଲୋକଙ୍କ ଆସ୍ଥାର ପ୍ରତୀକ। ତେଣୁ ତାଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ କୌଣସି ବିବାଦୀୟ ମନ୍ତବ୍ୟକୁ ନେଇ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ରହିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। କିନ୍ତୁ ଧାର୍ମିକ ଆସ୍ଥାର ସମ୍ମାନ ସହିତ ତଥ୍ୟର ନିରପେକ୍ଷ ଯାଞ୍ଚ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବେ ଜରୁରୀ।
ଜଣେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସାର୍ବଜନୀନ ମନ୍ତବ୍ୟର ନିରପେକ୍ଷ ସମୀକ୍ଷା ହେବା ଦରକାର। ସେହିପରି ବିରୋଧୀ ଦଳ ଉଠାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରମାଣ ଆଧାରରେ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ।
ଉପସଂହାର: ଆରୋପ ନୁହେଁ, ପ୍ରମାଣ ହିଁ ସତ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବ
ରେଖା ଗୁପ୍ତାଙ୍କ ଭାଇରାଲ୍ ଭିଡିଓକୁ ନେଇ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇଟି ଦାବି ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି, ରାମଲୀଳାର ଭାଷଣରେ ‘ରାବଣ’ ବଦଳରେ ‘ରାମ’ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ ହୋଇଥିଲା। ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି, ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦାବି ଅନୁଯାୟୀ ଭିଡିଓଟି ଏଆଇ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ।
ଉପଲବ୍ଧ ଖବରରୁ ବିବାଦ ଓ ଉଭୟ ପକ୍ଷର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସମ୍ପର୍କରେ ଜଣାପଡ଼ୁଛି। କିନ୍ତୁ କେବଳ ଏହି ଖବର ଆଧାରରେ ଭିଡିଓର ପ୍ରାମାଣିକତା ବିଷୟରେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ବୈଷୟିକ ନିଷ୍କର୍ଷ ଦେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ତେଣୁ ଏହାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରାଜନୈତିକ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଏଆଇ ଜାଲିଆତି ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ମୂଳ ରେକର୍ଡିଂ ଓ ସ୍ୱାଧୀନ ଡିଜିଟାଲ୍ ଫରେନ୍ସିକ୍ ଯାଞ୍ଚ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବା ଯେତିକି ଜରୁରୀ, ସେହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ପ୍ରମାଣ ଆଧାରରେ ଖୋଜିବା ମଧ୍ୟ ସେତିକି ଜରୁରୀ। ଧାର୍ମିକ ଆସ୍ଥାକୁ ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ତ୍ର କରାଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଆଉ ତଦନ୍ତ ବିନା କୌଣସି ଆରୋପକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରିବା ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଅଧିକାର କେବଳ ଖବର ଜାଣିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟ ଜାଣିବା।
(SDNA) — ସତ୍ୟ ପଛର ଖବର